" آرگیشتی-ایردوسی" در کتیبه های اورارتویی آذربایجان
شرح مفهوم " آرگیشتی-ایردوسی" در اورارتویی با استفاده از صفحه آقای مهدی حسنی اردبیللی
لینک اسناد از کانال پشتیبان وبلاگ در تلگرام
لازم به ذکر است که در زبان اورارتویی نشانه‌ی #ایر / ir# را می‌توان به صورت #اَر / er# نیز خواند.
این موضوع در سنگ‌نوشته‌های شاه اورارتویی، آرگیشتی، دیده می‌شود؛ از جمله در کتیبه‌های یافت‌شده در #اهَر و #رازلیق، که در آن لغت:
Ar-giš-te-i-ir-du-si
به چشم می‌خورد.
...
پرسش این است که این ترکیب چه معنایی دارد؟
معنای لغت در پژوهش‌ها چنین تفسیر شده است که:
Ar-giš-te-i-ir-du-si = حفاظتِ آرگیشتی (protection of Argishti)
پیوندهای زبانی چند هزارساله منطقه
ریشه‌ی ir در سومری به معنای #نیرومند، صاحب نیرو آمده است. همین ریشه در دیگر زبان‌ها نیز بازتاب یافته است:
در دیوان لغات الترک، واژه‌ی ایرک / irk به معنای "گردآوردن و پیوستن چیزها به یکدیگر" آمده است. این معنا دلالت بر "انباشت و تقویت" دارد.
در زبان ترکی آذربایجانی ، واژه‌های ایرمَک / irmək و اَرمَک / ərmək به معنای "رسیدن، دست یافتن" هستند که باز هم نشانگر "جمع شدن نیرو و توان" است.
از همین ریشه، واژه‌ی اَرک / ərk در ترکی به معنای" قدرت، توان، اقتدار" ساخته شده و شکل دیگری از آن یعنی ایرک / irk نیز در متون کهن دیده می‌شود.
ساخت واژه( دیل یاپیسی) در اورارتویی درست مشابه ترکی است
اگر واژه‌ی ir-du-si را تجزیه کنیم:
ir/er di → "دارندۀ نیرو، فرماندار"
du → در اورارتویی نشانۀ تحقق و وقوع کار است (همانند پسوند -di/du در ترکی: گَل+ دی : از ریشه گَلمَک + دی ).
si → پسوندی با کاربردی مشترک در اورارتویی و ترکی است.
بنابراین ترکیب " irdusi" به معنای "محل بازتاب قدرت و توان؛ جای دفاع، پاسداری و حفاظت" است.
حکیم نظامی گنجوی وارث شیخ کاشغری در سرودن داستان خاقان شو و اسکندر
...
لینک مقاله :
...
وبلاگ توسط ادمین ها اداره می شود و مطالب از منابع مکتوب و اینترنتی ارائه می گردد و کانال تلگرامی ذیل پشتیبان مطالب آن می باشد :